چطور برنامه‌ریزی کنیم؟
برنامه‌ریزی باعث می‌شود شما براساس زمان بندی اعلام شده در رسیدن به اهداف کوتاه‌مدت و بلندمدت جا نمانید و مطابق با شرایط دید مناسبی از وضیعت دسترسی به اهداف خود پیدا کنید. اگر برنامه‌ریزی صحیح و اصولی داشته باشید میتوانید گام به گام به تحقق اهداف خود کمک کنید و در نهایت میتوانید در امتحانات نهائی و کنکور سراسری موفق شوید به این منظور نکات مهمی را پیرامون برنامه‌ریزی درسی باهم مرور می‌کنیم. لطفا هر کدام از موارد ذیل را بادقت بررسی و در برنامه‌درسی خود لحاظ کنید. در انتهای هر کدام از موارد لطفا سوال خود ارزیابی پایان هر بند را پاسخ دهید.
ده گام مهم برای برنامه‌ریزی حرفه‌ای
گام اول: لیستی از تمام دروسی که باید مطالعه شود تهیه کنید.
در اولین گام باید لیستی از تمام درس‌های موردنظرتان را تهیه کنید؛ فهرست حذفیات دروس مختلف را که سالانه از طریق وزارت آموزش و پرورش به سازمان سنجش اعلام می‌شود را حتما بررسی کنید. این لیست را روی کاغذ بنویسید. کارهایی که تا به حال انجام داده‌اید را هم یادداشت کنید تا بدانید الان کجای کار قرار دارید.
- من لیستی از تمام دروسی که باید مطالعه شود تهیه کردم.
گام دوم: تمامی فعالیت‌ها و برنامه‌های روزانه خود را اولویت بندی کنید.
برای استفادهع بهینه از زمان و وقت خود لازم هست اولویت‌های هر روز خود را مطابق با فرم اولویت بندی به صئرت هفتگی یا روزانه تعیین کنید. برای مطالعه درس‌ها باید بدانید که در طول هفته پیش رو کدام درس مهمتر از دیگری است. درس هائی که نیاز به مطالعه بیشتری دارند هم همینطور و مهمتر از همه اینکه برخی از دروس در سوابق تحصیلی ضرایب بیشتری دارند و در کنکور اختصاصی نیز مهم هستند.
- تمامی فعالیت‌ها و برنامه‌های روزانه خود را اولویت بندی کردم.
گام سوم: میزان ساعت مطالعه روزانه خود را پیش بینی یا مشخص نمائید.
برای برنامه‌ریزی مطلوب باید مجموع ساعت مطالعه روزانه خود را مشخص کنید. یعنی مشخص کنید در هر روز از هفته با توجه به شرایط موجود چه مقدار زمان آزاد برای مطالعه در اختیار دارید. مثلاً شنبه ۵ ساعت وقت آزاد دارید اما یکشنبه به‌خاطر کلاس فوق برنامه حدود ۳ ساعت وقت برای درس خواندن دارید. به همین ترتیب برای کل هفته میزان زمان مطالعه خود را مشخص کنید.
- ساعت مطالعه روزانه خود را پیش بینی یا مشخص کردم.
گام چهارم: واحد زمانی مطالعاتی خود را تعیین کنید.
میزان کل مطالعه روزانه خود را به واحدهای زمانی یکسانی تقسیم کنید. یعنی مثل مدرسه که زمان هر زنگ درسی حدود ۹۰ دقیقه است و بعد از آن ۲۰ دقیقه زنگ تفریح دارید. البته این واحدهای زمانی اصول خاصی دارند و بهتر است به صورت دلخواه زمانی را برای درس خواندن مشخص نشود. این واحدها می‌توانند به صورت زیر تقسیم‌بندی شوند:
۶۰ دقیقه مطالعه = ۱۰ دقیقه استراحت برای دروس خواندنی و نیاز به درک مطلب
۷۵ دقیقه مطالعه = ۱۵ دقیقه استراحت برای دروس مثل زیست و شیمی
۹۰ دقیقه مطالعه = ۲۰ دقیقه استرحت برای دروسی مثل ریاضی و فیزیک
- واحد زمانی مطالعاتی خود را تعیین کردم.
گام پنجم: برای انعطاف‌پذیری برنامه مطالعاتی، واحدهای زمانی جبرانی در نظر بگیرید.
در برنامه‌ریزی درسی باید زمان هایی برای جبرانی موارد پیش بینی نشده در نظر داشته باشید. زمان‌های جبرانی تا حدود زیادی از استرس شما کم می‌کنند. قانون واحد جبرانی به این صورت است که باید حداقل ۵ الی 10 درصد از واحد زمانی کل مطالعه در هفته به واحد جبرانی تعلق داشته باشد. یکی از موراد عدم موفقیت دانشآموزان در برنامه‌ریزی نداشتن برنامه منعطف هست. فرض کنید یک درسی را در برنامه هفتگی خود لحاظ نکرده بودیدو از قضا برای امتحان کتبی آن درس باید آماده می شدید. 10 درصد زمان جبرانی می تواند بخش مهمی از اضطراب شما را کاهش دهد یا چنانچه مبحثی بیش از زمان مورد انتظار نیاز به مطالعه داشته باشد از واحد جبرانی می توانید هزینه کنید.
- در برنامه‌ریزی خود 10 درصد برای موارد پیش بینی نشده درنظر گرفتم.
گام ششم: استراحت، تفریح و خواب خود را در حد نیاز و متناسب با ساختار فیزیولوژی و عصبی خود تنظیم نمائید.
استراحت جزء جدائی ناپذیر فرایند یادگیری و بویژه بعد از زمان های مطالعه طولانی است. استراحت کافی کمک می‌کند تا شما انرژی روانی و جسمانی خود را برای ساعت های مطالعاتی بیشتر و در طول روزها و هفته ها حفظ کنید. ساعت های مشخصی برای خوابیدن داشته باشید تا به الگویی منظم برسید. بهترین بازه زمانی برای خواب شبانه، بین ساعات ۱۱ شب تا ۶ صبح است. یک استراحت نیم ساعته بعدازظهری هم برای بازدهی بیشتر در طول روز کفایت می‌کند. شما داوطلب عزیز در گروه سنی نوجوان به حداقل 4 دوره خواب رم نیاز دارید (حدود 6 ساعت خواب مستمر شبانه). هیچ زمانی خواب خود را فدای عقب افتادن برنامه نکنید حتی اگر خیلی از درس عقب هستید از زمانخواب خود هزینه نکنید به اینم منظور از وقت چبرانی پیش بینی شده استفاده کنید.
در طول روز تفریح های مناسب لابه لای برنامه‌درسی خود لحاظ کنید! بهترین کار این است که بعد از ۹۰ دقیقه درس خواندن ۲۰ الی ۳۰ دقیقه استراحت کنید. در زمان استراحت از جای خود بلند شوید و چند قدمی راه بروید حرکات ورزشی و نرمش انجام دهید. اندکی آب بنوشید و انرژی جسمانی و روانی خود را برای واحد مطالعاتی بعدی بالا ببرید تا خواب از سرتان بپرد و میزان تمرکزتان افزایش یابد.
- میزان خواب کافی و استراحت لازم را در برنامه‌ریزی درسی خود لحاظ می کنم.
گام هفتم: تنوع و تعادل مطالعاتی داشته باشید.
در برنامه‌ریزی درسی روزانه خود باید تنوعی از دروس مختلف ایجاد کنید. اکثر دانشآموزان یک روز را صرفاً به مطالعه یک درس اختصاص می‌دهند و این کاملاً اشتباه است! موضوع این است که حتماً باید در هر روز چند درس متنوع گذاشته شود تا مطالب درسی بر حسب قاعده مرور و تکرار بازخوانی شوند تا از فراموشی مطالب و صرف وقت بیشتر برای به خاطر آوردن مجدد مطالب پرهیز شود. همچنین بتوانید مباحث را بر اساس یک توازن مناسب پیش ببرید. به دروسی که زیاد علاقمند نیستید در طول هفته دو یا سه بازه زمانی کوتاه مدت در نظر بگیرید. برای رسیدن به نتیجه مطلوب باید همه درس‌ها را با توجه به ضرایب آن، میزان نیاز و زمان برای یادگیری مطلوب در برنامه‌ریزی خود بگنجانید.
- حداقل 2 و حداکثر 4 واحد مطالعاتی در برنامه‌درسی روزانه خود لحاظ می کنم .
گام هشتم: به کیفیت مطالعه در کنار کمیت آن توجه داشته باشید.
بیشتر از آن که به کمیت و مقدار زمان اختصاص داده شده توجه کنید؛ کیفیت مطالعه خود را افزایش دهید. خیلی از دانشآموزان تلاش دارند تا راندمان کیفی و مدت زمان مطالعه درسی خود را افزایش دهند تا به رضایت درونی از میزان مطالعه خود دست پیدا کنند در کوتاه مدت این موضع شاید شما را راضی کند ولی در بلند مدت متوجه خواهید شد که علیرغم مطالعه زیاد رشد کمی در میزان مطالب آموخته شده دارید.
- به کیفیت مطالعه خود بیشتر از کمیت آن اهمیت می‌دهم.
گام نهم: تست‌های تالیفی و آزمون‌های استاندار رو فراموش نکنید.
اگر در کنکور آزمایشی شرکت می‌کنید ، برنامه‌ی هفتگی خود را میتوانید متناسب با برنامه‌ی آزمون‌ها قرار دهید. آزمون‌های آزمایشی و سوالات تستی پایان کتاب‌های درسنامه و کمک آموزشی منابع مناسبی برای مرور مطالب فراگرفته شده هستند و به تثبیت و بسط اطلاعات شما در سرفصل مطالعه شده کمک می‌کنند. بخشی از زمان برنامه‌ریزی هر واحد درسی و مطالعاتی خود را به پاسخ دادن سوالات تستی آن مبحث اختصاص دهید.
- در هر واحد مطالعاتی بین 5 الی 15 تست را بررسی و پاسخ می‌دهم.
گام دهم: برنامه‌درسی طراحی شده خود را ارزیابی کنید.
هر فعالیتی و هر اقدامی در راستای یادگیری بهتر نیاز به ارزیابی دارد. خصوصا برنامه‌درسی که تدوین کرده اید باید بررسی شود تا نقاط قوت و ضعف آن به خوبی شناسائی و در هفته های اول اشکالات آن توسط مشاوران برطرف شود. در ارزیابی خود تمامی ابعاد یک برنامه را مورد ارزیابی قرار دهید. میزان رضایت از روند پیشرفت خود را از طریق میزان پیشرفت در برنامه‌های آموزشی مدرسه و آزمون‌های آزمایشی به درستی مشخص نمائید.
- برنامه‌درسی خود را پس از اجرا به صورت هفتگی با مشاور خود ارزیابی می‌کنم.
